सुधन सुवेदी
विश्वकप लागेपछि नेपालमा एउटा रमाइलो दृश्य देखिन्छ। सडकमा हिँड्दा नेपालभन्दा अर्जेन्टिना धेरै भेटिन्छ। कतै ब्राजिलको पहेँलो छ, कतै स्पेनको रातो। कुनै चोकमा फ्रान्स उभिएको हुन्छ, अर्को गल्लीमा पोर्चुगल। अनौठो त के भने, यीमध्ये धेरैले ती देश देखेका पनि हुँदैनन्। तर समर्थन भने आफ्नै गाउँको क्लबलाई गरेजस्तै गर्छन्।
हामीले सायद विश्वकप खेल्न नसकेका हौं। तर विश्वकप बाँच्न भने राम्रैसँग जानेका छौं।
फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगितामा नेपाल छैन। धेरै वर्षसम्म नहुन पनि सक्छ। विश्वकपमा पुग्नु भनेको रहरले मात्र सम्भव हुने यात्रा होइन। त्यसका लागि दशकौँको योजना, पूर्वाधार, प्रशिक्षक, बाल फुटबल, क्लब संस्कृति र खेल व्यवस्थापन चाहिन्छ। हामीसँग यी सबै कुराको चर्चा धेरै हुन्छ, अभ्यास अलि कम।
तर एउटा कुरा हामीसँग संसारका धेरै देशसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने गरी छ—विश्वकपप्रतिको मोह।
चार वर्षमा एकपटक नेपाल आफैँ फुटबलको देश बन्छ।
साँझ परेपछि चिया पसलमा खेलको कुरा हुन्छ। कार्यालयमा फाइलभन्दा बढी सम्भावित लाइनअपको बहस हुन्छ। फेसबुकमा राजनीतिक टिप्पणी गर्नेहरू पनि अचानक ‘फल्स नाइन’ र ‘हाइ प्रेस’को विश्लेषण गर्न थाल्छन्। विश्वकपले नेपालमा लाखौँ प्रशिक्षक जन्माउँछ, जसले अन्तिम खेलसँगै चार वर्षका लागि अवकाश लिन्छन्।
यसपालिको फाइनल अझ रोचक बनेको छ।
अर्जेन्टिना र स्पेन।
एकातिर इतिहासको भारी बोकेको टोली छ, अर्कोतिर वर्तमान फुटबलको सबैभन्दा लयमा रहेको टोली। नेपालमा भने यो दुई देशको खेलभन्दा बढी दुई समूहको प्रतिष्ठाको लडाइँ बनेको छ। कोही निलो–सेतो ओढेर क्याफेतिर लागेका छन्। कोही रातो जर्सी लगाएर साथीलाई बिहानैदेखि जिस्काइरहेका छन्। हार्नेले कफी खुवाउने, जित्नेले महिनौँसम्म ‘मैले भनेकै थिएँ’ भन्ने अधिकार पाउने सहमति कतै न कतै भइसकेको हुन्छ।
यही विश्वकपको सबैभन्दा सुन्दर पक्ष पनि हो।
यसले खेललाई जीवनको उत्सव बनाइदिन्छ।
त्यसैले विश्वकप सुरु हुनुअघि सबैभन्दा बढी चहलपहल रंगशालामा होइन, पसलमा देखिन्छ। जर्सी बेच्नेले मौसम कुर्छ। झण्डा छाप्नेले नयाँ डिजाइन निकाल्छ। खेलकुद पसलमा अचानक भीड बढ्छ। क्याफेले ‘लाइभ स्क्रिनिङ’ लेखेको ब्यानर झुण्ड्याउँछ। प्रोजेक्टर भाडामा दिनेले फोन उठाउन भ्याउँदैन। फुड डेलिभरी गर्नेले मध्यरातलाई व्यस्त समय भन्न थाल्छ।
नेपालले विश्वकपबाट पुरस्कार रकम पाउँदैन।
तर विश्वकपले नेपालमा हजारौँ साना व्यवसायलाई केही साताको अतिरिक्त आम्दानी भने अवश्य दिन्छ।
हामी फुटबल खेल्दैनौँ, फुटबलले हामीलाई काम दिन्छ।
पहिले विश्वकप टेलिभिजनको कार्यक्रम थियो। अहिले यो मोबाइलको सूचना बनेको छ। एउटा परिवारमा एउटै खेल चारवटा स्क्रिनमा हेरिन्छ। कसैले टिभीमा, कसैले मोबाइलमा, कसैले अफिसको कम्प्युटरमा, कसैले इयरफोन लगाएर ओछ्यानभित्र।
खेल मैदानबाट कम र इन्टरनेटबाट बढी यात्रा गर्न थालेको छ।
सामाजिक सञ्जालले त विश्वकपलाई अर्को प्रतियोगिता बनाइदिएको छ। खेल मैदानमा बाइस जना दौडिरहेका हुन्छन्, फेसबुकमा लाखौँ। अर्जेन्टिनाका समर्थकले स्पेनलाई व्यंग्य गर्छन्। स्पेनका समर्थकले जवाफ फर्काउँछन्। मीम बनाउनेहरू कुनै खेलाडीभन्दा कम चर्चित हुँदैनन्। एक गोल हुनासाथ सयौँ नयाँ विश्लेषण जन्मिन्छन्।
हामीमध्ये धेरैले चार वर्ष फुटबल नहेरे पनि विश्वकप सुरु भएपछि विशेषज्ञ बन्ने अद्भुत क्षमता राख्छौँ।
सायद यही नै विश्वकपको वास्तविक जादु हो।
यसले हामीलाई एउटै विषयमा कुरा गर्न सिकाउँछ।
विश्वकप सकिएपछि क्याफे फेरि सामान्य बन्छ। जर्सी फेरि दराजभित्र जान्छ। सामाजिक सञ्जालमा अर्को विषय आउँछ। तर कतै न कतै कुनै बच्चाले अर्जेन्टिनाको गोल नक्कल गर्दै बल हानिरहेको हुन्छ। अर्कोले स्पेनको पासिङ खेल सिक्न खोजिरहेको हुन्छ।
सायद नेपालको विश्वकप त्यहीँबाट सुरु हुन्छ।
किनकि कुनै पनि देश विश्वकपमा छनोट भएर फुटबल राष्ट्र बन्दैन।
पहिले त्यो देशका मानिसहरू फुटबलसँग प्रेममा पर्छन्।
नेपाल त्यो पहिलो परीक्षा धेरैअघि नै पास गरिसकेको छ।
अब बाँकी छ—त्यो प्रेमलाई पूर्वाधारमा बदल्ने, सपनालाई प्रणालीमा बदल्ने र समर्थकलाई खेलाडी बनाउने।
त्यस दिन, सायद कुनै विश्वकपको रात, काठमाडौंको एउटा क्याफेमा अर्जेन्टिना र स्पेनको होइन, नेपालकै जर्सी सबैभन्दा धेरै देखिनेछ।
त्यो दिन विश्वकप साँच्चै हाम्रो हुनेछ।
